Osmanlıca dersler

Bu bölümde Osmanlıca okuyabilmek için bazı püf noktalarını ve küçük kuralları dört başlıkta topladık. Örneklerdeki kelimeleri önce kendiniz okumayı deneyin, sonra altındaki okunuşla karşılaştırın.

1- Kalın ve İnce Harfler

Aşağıda verilen karşılıklı 12 harf sadece ince ve sadece kalın olarak kullanılırken kalan diğer harfler hem ince hem kalın olarak kullanılır.

hخkalınهince
dطkalınدince
tطkalınتince
sصkalınسince
ğغkalınگince
kقkalınكince

Örnekler

kalınقورKor
inceكورKör
kalınآغAğ
inceأگEğ
kalınصورSor
inceسوسSüs
kalınطاشTaş
inceترTer
kalınطاوولDavul
inceدرسDers
kalınخیزHız
inceهرHer
Bu durumda diğer harflere örnek verecek olursak be harfi ba-bı-bu-bo ve bi-bü-bö-be olarak hem ince hem kalın olarak kullanılabilir.

2- Okutucu Harflerle İlgili Kurallar

Elif harfi

Elif harfinin üstüne med gelirse A, hemze gelirse E olarak okunur: آ : A   أ : E

He okutucusu

He okutucusu ilk hecede kullanılmaz demiştik. Orta ve son hece için (dikkat, e sesi için) açık hecede kullanılır, kapalı hecede kullanılmaz.

Açık hece: sesli harfle biten hece: ke, me, te, pe; yani hece devam edebilir.
Kapalı hece: sessiz harfle biten hece: kes, mek, pes, kel gibi devamı olmayan, biten hece.
تنه‌كهTeneke
توكنمزTükenmez

Teneke: İlk hece te ilk olduğundan kullanılmadı, ikinci hece ne açık olduğu için kullanıldı, son hece ke açık olduğu için kullanıldı.

Tükenmez: Orta hece ken kapalı olduğu için kullanılmadı, son hece mez kapalı olduğu için kullanılmadı.

Ye okutucusu

Kelimenin kökü olmayan eklerindeki açık hecelerde u-ü sesleri ye okutucusu ile gösterilir.

بوزلیBuzlu
گوردیGördü
صوچلی‌ییSuçluyu

Buzlu: Buz kelimenin kökü; eki lu açık ve u sesi olduğu için ye okutucusu ile yazıldı.

Gördü: Gör kelimenin kökü; eki dü açık ve ü sesi olduğu için ye okutucusu ile yazıldı.

Suçluyu: Suç kelimenin kökü; lu açık ve u sesi (aynı şekilde ek devam ederse yazım aynı olur). Yu açık ve u sesi olduğu için ye okutucusu ile yazıldı.

3- Kalıplaşmış Yazımlar, Yabancı Kelimeler ve Sayılar

Kalıplaşmış kelime ve ekler

Bazı kelimelerin ve eklerin yapısı kalıplaşmış (klişeleşmiş) olduğundan okutucu kullanılmaz.

برBİR
بزBİZ
سزSIZ-SİZ
كبیGİBİ
آنجقANCAK
مكMEK
مقMAK
لرLER-LAR
جكزCEĞİZ
جغزCAĞIZ
جكCEK
جقCAK

Arapça, Farsça ve Avrupa kökenli kelimeler

Arapça ve Farsça kelimelerin asli yapısı, asli yazılışı her durumda muhafaza edilir (okuma kaideleri uygulanmaz). Diğer yabancı kelimeler (Avrupa’dan gelen) ise Türkçe kaidelere göre telaffuz edildikleri şekilde yazılır.

Arapça ve Farsça:

محكمهMAHKEME
عمومیUMUMİ
تثبیتTESBİT
رمضانRAMAZAN

Avrupa kökenli:

پرنسPRENS
قارلایلKARLAYL
أدواردEDVARD

“Ki” yazımı

Bağlaç olan ki he ile (كه), aidiyet bildiren ki ye ile (كی) yazılır.

Sayılar

Sayılar yazının aksine soldan sağa doğru okunur.

٠0
١1
٢2
٣3
٤4
٥5
٦6
٧7
٨8
٩9
٩٨98
٢٥25

4- İlk Hecedeki E Sesi ve Ekler

İlk hecedeki e sesi

Bazı kelimelerin ilk hecelerindeki e sesleri ye okutucusu ile gösterilir.

دیمكdemek
ویرمكvermek
كیجهgece
ییمكyemek
ایتمكetmek

Ekler

Osmanlıcada ekler ayrı bir bölüm olarak değerlendirilmektedir. Zira ekler kendi içinde bazı kurallara tabi olmakta, kelime kökleri içinde öğrendiğimiz kurallara her zaman uymamaktadır. Çoğu ek klişe bir yapıya sahip olup farklı okunuşları da aynı şekil ile ifade edilmektedir. Aşağıda çokça kullanılan ekler gösterilmiştir.

سڭز‑sınız, ‑siniz, ‑sunuz, ‑sünüz
سز‑sız, ‑siz, ‑suz, ‑süz
در‑dır, ‑dir, ‑dur, ‑dür, ‑tır, ‑tir, ‑tur, ‑tür
دیر‑dır, ‑dir, ‑dur, ‑dür, ‑tır, ‑tir, ‑tur, ‑tür
جه‑ca, ‑ce, ‑ça, ‑çe
جی‑cı, ‑ci, ‑cu, ‑cü, ‑çı, ‑çi, ‑çu, ‑çü
مز‑mız, ‑miz, ‑muz, ‑müz
می‑mı, ‑mi, ‑mu, ‑mü
لی‑lı, ‑li, ‑lu, ‑lü
ڭجه‑ınca, ‑ince, ‑unca, ‑ünce
مش‑mış, ‑miş, ‑muş, ‑müş
سه‑sa, ‑se
لر‑ler, ‑lar
مه‑ma, ‑me

← Tamamlayıcı Dersler ders sayfası · Sonraki: Tamamlayıcı Dersler Testi →