Osmanlı Türkçesi, asırlar boyunca ilmî, edebî ve resmî yazışmaların temel taşı olmuş; atalarımızın ilmini, duygularını ve tecrübelerini aktaran bir köprü olmuştur. Osmanlıca yalnızca harflerden ibaret değildir. Bir medeniyetin sesi ve köprüsü hükmündedir. Osmanlıca okuma metinleri, Osmanlıca öğrenme çalışmalarınızda size yardımcı olacaktır.
Aşağıda, Osmanlıca öğrenmek isteyenler için hazırlanmış örnek basit bir metin bulacaksınız. Bu metin, günlük hayatta kullanılan kelimelerin yanı sıra ahlakî ve insanî dersler içeren bir hikâyeden oluşmaktadır. Metni okurken hem Osmanlı alfabesine aşinalık kazanacak, hem ibretlik hikaye okumuş olacağız. İşte, “Çivi ve Duvar” hikâyesini önce Osmanlıca olarak hem matbu hat hem rika hat olarak vereceğiz sonra ise günümüz Türkçesi ile okunuşunu vereceğiz. Selametle kalınız.
Metni üç farklı şekilde sunuyoruz: önce matbu hat ile, ardından resim olarak rika hat ile, son olarak da farklı bir rika yazı şekliyle. Size en kolay geleninden başlayıp diğerlerine geçebilirsiniz. Takıldığınız yerde günümüz Türkçesiyle okunuşuna bakabilirsiniz.
Çivi ve Duvar Matbu Hat
چیوی و دیوار
کوچک بر چوجق واردی و چوق چابوق سیگیرلنن بر یاپییه صاحبدی. اڭ اوفاق شیلرده بیله أوفکهیله باغیروب چاغیرییوردی. بر گون باباسی اونی باغچهیه چاغیردی. النه بر چانطه طولوسی چیوی و بر چکیج ویردی.
“بوندن صوڭره هر أوفکهلندیگنده، شو تخته پردهیه بر چیوی چاقاجقسڭ” دیدی.
ایلک گون چوجق تام ۱۹ چیوی چاقدی. گونلر گچدکجه، أوفکهسنی قونترول ایتمهیی أوگرندکجه چیوی صاییسی آزالمهیه باشلادی. صوڭنده بر گون گلدی که هیچ چیوی چاقمادی. قوشارق باباسنه گیتدی و “بابا، آرتیق أوفکهمی قونترول ایدهبیلییورم!” دیدی سوینچله.
باباسی گولومسهدی: “شیمدی، هر أوفکهلنمدیگڭ گون ایچون بر چیوییی سوکهجکسڭ.”
بو حکایه بزه چوق أوکملی بر گرچگی خاطرلاتییور: قونوشمدن أوڭجه دوشون، أوفکهڭ گچسین آما سوزلرڭ یارهیه دونوشمهسین. پکی سن، بوگون هانگی سوزلرڭ ایز بیراقمامسی ایچون داها دقّتلی اولاجقسڭ؟
Çivi ve Duvar Rika Hat
Aynı metin, farklı bir rika yazı şekliyle
چیوی و دیوار
کوچک بر چوجق واردی و چوق چابوق سیگیرلنن بر یاپییه صاحبدی. اڭ اوفاق شیلرده بیله أوفکهیله باغیروب چاغیرییوردی. بر گون باباسی اونی باغچهیه چاغیردی. النه بر چانطه طولوسی چیوی و بر چکیج ویردی.
“بوندن صوڭره هر أوفکهلندیگنده، شو تخته پردهیه بر چیوی چاقاجقسڭ” دیدی.
ایلک گون چوجق تام ۱۹ چیوی چاقدی. گونلر گچدکجه، أوفکهسنی قونترول ایتمهیی أوگرندکجه چیوی صاییسی آزالمهیه باشلادی. صوڭنده بر گون گلدی که هیچ چیوی چاقمادی. قوشارق باباسنه گیتدی و “بابا، آرتیق أوفکهمی قونترول ایدهبیلییورم!” دیدی سوینچله.
باباسی گولومسهدی: “شیمدی، هر أوفکهلنمدیگڭ گون ایچون بر چیوییی سوکهجکسڭ.”
بو حکایه بزه چوق أوکملی بر گرچگی خاطرلاتییور: قونوشمدن أوڭجه دوشون، أوفکهڭ گچسین آما سوزلرڭ یارهیه دونوشمهسین. پکی سن، بوگون هانگی سوزلرڭ ایز بیراقمامسی ایچون داها دقّتلی اولاجقسڭ؟
Günümüz Türkçesi İle Okunuşu
Osmanlıca okuma metinleri için yazdığımız metnimiz şudur. Küçük bir çocuk vardı ve çok çabuk sinirlenen bir yapıya sahipti. En ufak şeylerde bile öfkeyle bağırıp çağırıyordu. Bir gün babası onu bahçeye çağırdı. Eline bir çanta dolusu çivi ve bir çekiç verdi: “Bundan sonra her öfkelendiğinde, şu tahta perdeye bir çivi çakacaksın,” dedi.
İlk gün çocuk tam 19 çivi çaktı. Günler geçtikçe, öfkesini kontrol etmeyi öğrendikçe çivi sayısı azalmaya başladı. Sonunda bir gün geldi ki hiç çivi çakmadı. Koşarak babasına gitti: “Baba, artık öfkemi kontrol edebiliyorum!” dedi sevinçle.
Babası gülümsedi: “Şimdi, her öfkelenmediğin gün için bir çiviyi sökeceksin.” Çocuk büyük bir heyecanla çivileri teker teker çıkarmaya başladı. Son çivi de çıktığında, babası onu perdenin önüne götürdü.
Tahtanın üzerindeki sayısız deliği gösterdi: “Gördün mü? Çiviler çıktı ama delikler kaldı. İnsanlara söylediğimiz kırıcı sözler de böyledir. Geri alınsa bile, yaraları kalır.”
Unutma:
Sözlerin bir bıçak gibidir; geri çekilse bile yarası kalır
Öfke geçicidir, ama bıraktığı izler kalıcı olabilir
Susmayı bilmek, çoğu zaman en büyük erdemdir
Kalp kırmak kolay, tamir etmek zordur
Bu hikaye bize çok önemli bir gerçeği hatırlatıyor: Konuşmadan önce düşün, öfken geçsin ama sözlerin yaraya dönüşmesin. Peki sen, bugün hangi sözlerin iz bırakmaması için daha dikkatli olacaksın?