Bu derste
- Ca’lî (mec’ûl) masdarın nasıl yapıldığını öğreneceksiniz.
- -iyet ile biten kelimeleri tanıyacaksınız.
Ne işe yarar? Hürriyet, medeniyet, mes’ûliyet gibi kelimeleri kökünden ayırıp -lık/-lik ile anlamlandırabilirsiniz.
İsimlerin, sıfatların ve az da olsa bazı masdarların sonuna yet getirilerek elde edilir. Günümüz Türkçesinde kullandığımız lık-lik eki gibidir. Bu masdarlara aynı zamanda ca’lî masdarlar da denir. Örnekler:
| Kelime | مشغولmeşgûl | جاهلcâhil | مدنیmedenî | اسلامİslâm | انسانinsân |
| Ca’lî masdar | مشغولیّتmeşgûliyet | جاهلیّتcâhiliyet | مدنیّتmedeniyet | اسلامیّتİslâmiyet | انسانیّتinsâniyet |
Başka örnekler
| Kelime | حرّhür | اهمehem | كیفkeyf | كمkem | مسئولmes’ûl |
| Ca’lî masdar | حرّیّتhürriyet | اهمیّتehemmiyet | كیفیّتkeyfiyet | كمیّتkemmiyet | مسئولیّتmes’ûliyet |
Nasıl tanırım?
- Kelime -iyet ile biter: hürriyet, ehemmiyet, medeniyet, insaniyet.
- Yazıda sondaki ye şeddelidir ve kelime te ile biter. Okurken önce kelimenin kökünü (hür, ehem, medenî) bulun, sonra -iyet ekini ayırın.
- Türkçeye çoğu zaman -lık/-lik ekiyle çevrilir: insaniyet → insanlık, câhiliyet → cahillik.
Dikkat: Sonu -et ile biten her kelime ca’lî masdar değildir. Rahmet, hikmet ve ibadet mücerred masdarlardır; ca’lî masdarda kelimenin sonunda mutlaka -iyet bulunur.
Alıştırma
Bu sorulardaki kelimelerin bir kısmı bu derste geçmedi. Amaç ezber değil; öğrendiğiniz kalıbı yeni bir kelimede tanımaktır.
Her soruda doğru cevabı seçin. Cevabınızı seçince doğrusu ve açıklaması görünür.
0 / 5 soru cevaplandı

