Bu derste
  • Ca’lî (mec’ûl) masdarın nasıl yapıldığını öğreneceksiniz.
  • -iyet ile biten kelimeleri tanıyacaksınız.

Ne işe yarar? Hürriyet, medeniyet, mes’ûliyet gibi kelimeleri kökünden ayırıp -lık/-lik ile anlamlandırabilirsiniz.

İsimlerin, sıfatların ve az da olsa bazı masdarların sonuna yet getirilerek elde edilir. Günümüz Türkçesinde kullandığımız lık-lik eki gibidir. Bu masdarlara aynı zamanda ca’lî masdarlar da denir. Örnekler:

Kelimeمشغولmeşgûlجاهلcâhilمدنیmedenîاسلامİslâmانسانinsân
Ca’lî masdarمشغولیّتmeşgûliyetجاهلیّتcâhiliyetمدنیّتmedeniyetاسلامیّتİslâmiyetانسانیّتinsâniyet
Başka örnekler
Kelimeحرّhürاهمehemكیفkeyfكمkemمسئولmes’ûl
Ca’lî masdarحرّیّتhürriyetاهمیّتehemmiyetكیفیّتkeyfiyetكمیّتkemmiyetمسئولیّتmes’ûliyet

Nasıl tanırım?

  • Kelime -iyet ile biter: hürriyet, ehemmiyet, medeniyet, insaniyet.
  • Yazıda sondaki ye şeddelidir ve kelime te ile biter. Okurken önce kelimenin kökünü (hür, ehem, medenî) bulun, sonra -iyet ekini ayırın.
  • Türkçeye çoğu zaman -lık/-lik ekiyle çevrilir: insaniyet → insanlık, câhiliyet → cahillik.

Dikkat: Sonu -et ile biten her kelime ca’lî masdar değildir. Rahmet, hikmet ve ibadet mücerred masdarlardır; ca’lî masdarda kelimenin sonunda mutlaka -iyet bulunur.

Alıştırma

Bu sorulardaki kelimelerin bir kısmı bu derste geçmedi. Amaç ezber değil; öğrendiğiniz kalıbı yeni bir kelimede tanımaktır.

Her soruda doğru cevabı seçin. Cevabınızı seçince doğrusu ve açıklaması görünür.

0 / 5 soru cevaplandı