Çok kolay sen de öğrenebilirsin.

ARAPÇA İSİMLER KONUSU

Zamana bağlı olmadan kendi başına bir manası olan şahıs yada nesneye işaret eden kelimelere isim denilmektedir. İsimler müştak ve camid olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

Müştak isimler mücerred ve mezid mastarlardan türetilirken, canid isimler ise bir kelimeden türemeyen kemdisi kök halinde olan isimlerdir.

Çekim esaslı olan isimler 10 tane olup adları şöyledir.

1- İsm-i Fail

2- İsm-i Maful

3- Sıfat-ı Müşebbehe

4- Mübalağalı İsm-i Fail

5- İsm-i Tafdil

6- İsm-i Tasgir

7- İsm-i Mekan

8- İsm-i Zaman

9- İsm-i Alet

10- İsm-i Mensup

1-2 İsm-i Fail ve İsm-i Meful 

Masdarı belirttiği işi yapan İsm-i Fail iken masdarın belirttiği işten etkilenen İsm-i Mefuldur. Örnek verecek olursak.

Mücerred masdarlar

3- Sıfat-ı Müşebbehe

Varlıkların hususiyetlerini, keyfiyetlerini, hallerini, biçimlerini, miktarlarını, eksiklik yada çokluklarını tanımlayana kelimelerdir. Sıfatlar tek başların ekseriyetle isim olarak kullanılabilmektedir. 

Hem sıfat hem isim olarak kullanılan ve isim olanlar Sıfat-ı Müşebbehe, Mübalağalı İsm-i Fail ve İsm-i Tafdildir.

Sıfat-ı Müşebbehe ism-i fail ile benzerlik gösterse de 3 noktada ayrılır. İsmi failler sonradan olan geçici hallleri ifade ederken  Sıfat-ı Müşebbehe sonradan olmayan kalıcı yani sabit hali ifade ederler. İsm-i failler hem geçişli hem geçişsiz masdarlardan türerken Sıfat-ı Müşebbehe yalnız gçiçsiz olanlardan türer. Son olarak İsm-i failler kiyasi olarak her masdardan türerken Sıfat-ı Müşebbehe semaidir yani her masdardan olmaz.

Örneğin nutk konuşma bizlerde sürekli olmadağından sürekli konuşmadığımızdan ism-i fail olarak natık olur, doktorluk mesleği her daim olacağından sürekli olacağından ism-i fail yerine Sıfat-ı Müşebbehe kullanılır ve taabib yerine tabib olarak kullanılır. 

Sıfat-ı Müşebbehenin çok vezinleri olmakla beraber en çok kullanılan 3 vezni vardır. Bunlar Fa’il, Fa’lan ve Ef’al vezinleridir.

Sıfatı müşebbehe

4- Mübalağalı İsm-i Fail

İsm-i Fail cinsinden olup çokluk ve mübalağa (her daim ve fazlaca yapma) ifade ederler.  Örneğin Allah’ın settar ismi çokça fazlaca günahları örten manasını taşır bu fazlaca olduğunda yani bir kere olmadığından ism-i fail olarak satir yerine mübalağalı ism-i fail olan settar kullanılır.

Aynı zamanda İsm-i mensub olarak bir mesleğe mensub olmayı ifade eder. Hattat, sarraf br Bakkal gibi. Çok fazla vezni olmakla beraber çokça kullanılan 3 veznini aşağıda gösteriyoruz. Bu vezinler Fa’al, Fa’ul ve Fe’il veznidir. Örnekleri aşağıdadır.

mübalağalı ismi fail vezinleri

5- İsm-i Tafdil

İsm-i fail gibi olup bir sıfattır. İsm-i Tafdil ile anlatılmak istenilende ya da kıyaslanan şeye göre çokça olduğu fazlaca olduğu anlatılmak istenilir. İsm-i Tafdil Allahın isimleri noktasında kullanılırsa mutlak büyüklüğü ifade eder. Çokça kullanılan 2 vezni olup bunlar Ef’al ve Fu’la vezinleridir.

ismi tafdil örnekler

6- İsm-i Tasgir

Bir şeyin miktar olarak az olmasını veya küçük olmasını ifade eder. Küçültme isimlridir. Bir vezni vardır o da Fu’ayl veznidir.

İsmi Tasgir

7- İsm-i Mekan

Bir fiilin işin gerçekleştiği yerleri gösteren isimlere denilir. 3 tane vezni bulunmaktadır. Bunlar Mef’al, Mef’il, Mef’ale vezinleridir.

ismi mekan örnekleri

8- İsm-i Zaman

Bir fiilin işin gerçekleştiği zamanı gösteren isimlere denilir. İki tane vezni bulunmaktadır. Bunlar Mef’al, Mef’il vezinleridir.

ismi zaman örnekleri

9- İsm-i Alet

İsninde anlaşılacağı üzere alet ve edavat ifade eder. Geçişli masdarlardan yapılır. İki vezni vardır. Bunlar Mif’al, Mif’aal vezinleridir.

İsmi alet

10- İsm-i Menbub

Aslında bir sıfat olmakla beraber isim manasında aile meslek mezhep din gibi nispet edildiği şeye mensubiyet ifade eder. Kelime sessiz ile bitiyorsa ye (ی) sesli ile bitiyorsa vi (وی) eki getirilerek elde edilir.

ismi mensub örnekler