Osmanlıda günler ve aylar

Takvim zamanı günlere, aylara, yıllara bölme metodudur. Osmanlı devletinde kullanılan takvimler 3 çeşide ayrılır. Bunlar farklı bölümlerde farklı kolaylıklar sağlasın diye kullanılmıştır. Bunlar Hicri takvim, Rumi takvim ve Miladi takvimdir.

Hicri takvim: Diğer adı kameri takvimdir. 12 aydan oluşan bir sisteme dayalı takvimdir. Hz. Ömer döneminde düzenlenmiştir ve Hz. Muhammedin Mekke’den Medine’ye de hicreti sırasında yani 622 yılı esas başlangıç olarak alınır. Osmanlı döneminde hicri takvim resmi işlerde kullanılmıştır. 12 aydan oluşur ve ayın göründüğü gün yılın başlangıcı olarak kabul edilir. Osmanlıda 1676 yılına kadar kullanılmıştır.

Hicri Takvim; Hicri Şemsi ve Hicri Kameri Takvim olmak üzere ikiye ayrılır: 
1- Hz. Muhammed’in Kuba’ya geliş günü olan 20 Eylül 622 tarihini, Hicri sene başlangıcı olarak kabul eden ve dünyanın güneş etrafındaki dolanımını esas alan takvim sistemine Hicri Şemsi Takvim denilmektedir. 

2 -İslamiyet’ten önce, her önemli olay tarih başlangıcı olarak kabul edilirmiş. En son Fil Vakası da takvim başlangıcı olarak kabul edilmiştir. Bu uygulamada seneler, her önemli olaya göre sayılarak geldiğinden birçok karışıklıklara sebep oluyordu. Hz. Ömer zamanında Hicret’in 17. yılında alınan bir kararla Hicret’in olduğu sene Hicri Takvim ‘in 1. yılı ve o yılın muharrem ayı da Hicri Kameri Takvim’in yılbaşısı kabul edilmek suretiyle, o yıl 1 Muharrem’in rastladığı 16 Temmuz 622 tarihi de Hicri Kameri Takvim’in başlangıcı olarak kabul edilmiştir. Biz bunu Hicri Kameri Takvim değil, Hicri Takvim olarak bilmekteyiz. 

Hicri takvimlerde de, miladi takvimlerde olduğu gibi artık yıllar mevcuttur. 30 yılda yaklaşık 11 günlük bir gerileme yapmaktadırlar. Bu gerilemeyi düzeltmek için 30 yıllık dönemlerin 2, 5, 7, 10, 13, 15, 18, 21, 24, 26 ve 29 yılları 355 gün, diğer yıllar ise 354 gündür. 

Ay, dünya etrafında 12 defa döndüğü zaman bir kameri sene olur ve 354.367 gündür (354 gün 8 saat 48 dakika 34.68 saniyedir). Dünya, güneş etrafında 1 defa döndüğü zaman da bir miladi sene olur ve 365.2422 gündür. 

Hicri yıl miladi yıldan ( 365.2422 – 354.367 =) 10.8752 gün daha kısa olduğundan aylar bazen 29. bazen de 30 gün çekmektedir. 

Hicri Takvimde Aylar;

Ayrıca;

olarak isimlendirilir.

Rumi takvim, Hicret’i başlangıç kabul eden güneş yılı esasına dayalı bir takvim. Dünya’nın Güneş etrafında dolanımını esas alan Şemsî Takvim düzeninde, 13 Mart 1840’ta uygulanmaya başladı. Kamerî takvim sisteminde bir yıl 354 gün, Şemsî takvim sisteminde ise Dünya’nın Güneş etrafında dolanımı esas alındığından bir yıl 365 gün olarak hesaplanır.

Tanzimat Dönemi’ne kadar Osmanlı Devletinde Hicri takvim her sahada resmi takvim olarak kullanılıyordu. Yılbaşı 1 Muharrem idi. Tanzimat Dönem’nde, 13 Mart 1840 Miladi tarihi, 1 Mart 1256 Cuma günü olarak Rumi takvimin yılbaşı kabul edildi. Bu tarihten sonra çift takvim uygulaması başladı, aynı anda hem Hicri takvim hem de Rumi takvim 1870 miladi yılına kadar birlikte uygulandı. Hicri takvim ay yılına göre, Rumi takvim ise güneş yılı esaslı hesaplandığı için, Hicri takvimde senenin son günü rumi takvimin çakışan senesinden her yıl 11 gün daha geriye düşüyordu. İkililiğin önlenmesi için o tarihten sonra artık sadece Rumi takvim kullanılmaya başlandı. Rumi takvim, Batının kullandığı Gregoryen miladi takvimden 13 gün gerideydi. Rumi ile miladi arasında -her iki takvim de güneş yılı esasına göre düzenlendiği için- aradaki 13 günlük fark sabitti, böylece Hicri takvimin aksine mevsimlerin hep aynı aylara denk gelmesi temin edilmiş oldu, yıl farkı da takvimin başladığı zamanki fark olan 584 yıla sabitlenmiş oldu. Bu fark; Rumî Takvim’in Jülyen Takvimi’ni, Miladî takvimin ise Gregoryen Takvimi’ni esas almasından ileri gelir. 8 Şubat 1332 tarih ve 125 sayılı kanunla Jülyen esaslı Rumî takvim yürürlükten kaldırılarak Gregoryen esaslı Rumi takvime geçildi. Bu değişiklik Miladi takvimde 1917 senesine denk gelir.

Rumi Takvimde Aylar;

 

Miladi takvim: 1917 yılında Osmanlı devletinde Rumi takvime ek olarak Miladi takvim de kullanılmaya başlandı.  Bu takvimde güneş yılı esas alınmıştır. 1 yıl 365 gün ve 6 saattir. Diğer adı Gregoryen Takvimi’dir. Başlangıç olarak Hz. İsa’nın doğumu esas alınmıştır. Böylece 1 ocak tarihi başlangıçtır. 

Miladi Takvimde Günler;

Miladi Takvimde Aylar;

 

2 thoughts on “Osmanlıda günler ve aylar

  1. Bilgiler çelişiyor. Hicri Takvim bölümünde Osmanlıda Hicri takvimin 1676 yılına kadar kullanıldığı ifade edilirken, Rumi Takvim bölümünde 1840’da Rumi takvime geçildiği ve Hicri takvimin de kullanılmaya devam ettiği, 1870 yılında ise sadece Rumi takvime dönüldüğü yazılmış.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir